અપૂર્ણ પ્રભુતા (Incomplete dominance) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) અપૂર્ણ પ્રભુતા એ એક એવી ઘટના છે જેમાં પ્રભાવી એલેલ એ પ્રચ્છન્ન એલેલની અભિવ્યક્તિને સંપૂર્ણપણે છુપાવી શકતું નથી,જેના પરિણામે બંને પિતૃઓ કરતા મધ્યવર્તી સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) જોવા મળે છે.
જ્યારે વટાણાના છોડ પરના પ્રયોગો અન્ય વનસ્પતિઓમાં અન્ય લક્ષણો માટે કરવામાં આવ્યા,ત્યારે જાણવા મળ્યું કે કેટલીકવાર $F_{1}$ પેઢીમાં એવું સ્વરૂપ પ્રકાર જોવા મળ્યું જે બંને પિતૃઓમાંથી કોઈને મળતું આવતું ન હતું અને બંનેની વચ્ચેનું હતું.
અપૂર્ણ પ્રભુતાને સમજવા માટે સ્નેપડ્રેગન (Snapdragon અથવા Antirrhinum sp.) માં પુષ્પના રંગનું આનુવંશિકતા એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
શુદ્ધ લાલ પુષ્પ ધરાવતા $(RR)$ અને શુદ્ધ સફેદ પુષ્પ ધરાવતા $(rr)$ છોડ વચ્ચેના સંકરણમાં,$F_{1}$ $(Rr)$ પેઢી ગુલાબી રંગની હતી.
જ્યારે $F_{1}$ છોડનું સ્વ-ફલન કરવામાં આવ્યું,ત્યારે $F_{2}$ પેઢીમાં નીચે મુજબનું પ્રમાણ મળ્યું: $1$ $(RR)$ લાલ : $2$ $(Rr)$ ગુલાબી : $1$ $(rr)$ સફેદ.
અહીં,જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ મેન્ડેલના એકસંકરણ પ્રયોગ મુજબ જ $(1:2:1)$ હતું,પરંતુ સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ સામાન્ય $3:1$ ના પ્રભાવી:પ્રચ્છન્ન ગુણોત્તરથી બદલાઈને $1:2:1$ થઈ ગયું હતું.
આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે '$R$' એલેલ એ '$r$' એલેલ પર સંપૂર્ણપણે પ્રભાવી નથી,જેના કારણે વિષમયુગ્મી $Rr$ (ગુલાબી) ને સમયુગ્મી $RR$ (લાલ) અને $rr$ (સફેદ) થી અલગ ઓળખી શકાય છે.

Explore More

Similar Questions

બગીચાના વટાણામાં,સ્ટાર્ચનું સંશ્લેષણ અસરકારક રીતે શેમાં થાય છે?

Antirrhinum માં,ગુલાબી ફૂલો ધરાવતા બે છોડ વચ્ચે સંકરણ કરવામાં આવ્યું. $F_1$ પેઢીના છોડમાં $1$ લાલ,$2$ ગુલાબી અને $1$ સફેદ ફૂલોનું પ્રમાણ જોવા મળ્યું. સંકરણ માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા બે છોડનું જનીન પ્રકાર (genotype) શું હોઈ શકે? લાલ ફૂલનો રંગ $RR$ દ્વારા અને સફેદ રંગ $rr$ જનીનો દ્વારા નક્કી થાય છે.

$Mirabilis$ $jalapa$ માં લાલ $(RR)$ અને સફેદ $(rr)$ પુષ્પના સંકરણથી ગુલાબી $(Rr)$ પુષ્પ ઉત્પન્ન થાય છે. જો સફેદ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિનું ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિ સાથે સંકરણ કરાવવામાં આવે,તો સંતતિનો અપેક્ષિત સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotypic ratio) શું હશે?

વિધાન : $Mirabilis$ માં,$F_1$ ગુલાબી પુષ્પ ધરાવતા છોડનું સ્વ-ફલન કરાવતા સમાન સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotypic) અને જનીન પ્રકાર (genotypic) ગુણોત્તર મળે છે.
કારણ : પુષ્પના રંગ માટેનું જનીન અપૂર્ણ પ્રભુતા દર્શાવે છે.

અપૂર્ણ પ્રભુતામાં કયું પ્રમાણ મેન્ડલના એક સંકરણના પ્રયોગ સાથે મળતું નથી?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo